از شخصيت فاطمه سخن گفتن بسيار دشوار است. فاطمه يک "زن" بود، آن چنان که اسلام مي‌خواهد که زن باشد. تصوير سيماي او را پيامبر خود رسم کرده بود و او را در کوره‌‌‌هاي سختي و فقر مبارزه و آموزش‌‌هاي عميق شگفت انساني خويش پرورده و ناب ساخته بود. وي در همه‌ي ابعاد گوناگون "زن بودن"، نمونه شده بود. مظهر يک "دختر" در برابر پدرش. مظهر يک "مادر" در برابر فرزندانش. مظهر يک "زن مبارز و مسئول" در برابر زمانش و سرنوشت جامعه‌اش.

ûûû

وي خود يک "امام" است، يعني نمونه‌ي يک تيپ ايده‌ال براي زن. يک اسوه. يک "شاهد" براي هر زني که مي‌خواهد "شدن خويش" را خود انتخاب کند. او با مبارزه در دو جبهه داخلي وخارجي، در خانه‌ي پدرش، درخانه‌ي همسرش، در جامعه‌اش، در انديشه و رفتار و زندگي‌اش، "چگونه بودن" را به زن پاسخ مي‌دهد. نمي‌دانم چه بگويم! بسيار گفتم و بسيار ناگفته ماند. در ميان همه‌ي جلوه‌‌‌هاي خيره کننده‌ي روح بزرگ فاطمه، آن‌چه بيش از همه براي من ‌شگفت انگيز است، اين است که فاطمه هم‌سفر، هم‌راه و هم‌پرواز روح عظيم علي است. او در کنار علي تنها يک همسر نبود، که علي پس از او همسراني ديگر نيز داشت. علي در او به ديده‌ي يک دوست، يک آشناي درد‌‌ها و آرمان‌‌هاي بزرگش مي‌نگريست و انيس خلوت بيکرانه‌ي همدم تنهايي‌‌هايش. اين است که علي هم او را به گونه‌ي ديگر مي‌نگرد، هم فرزندان او را.

پس از فاطمه، علي زناني مي‌گيرد و از آنان فرزنداني مي‌يابد. اما از همان آغاز، فرزندان‌ خويش را که از فاطمه بودند، با فرزندن ديگرش جدا مي‌کند. اينان را "بني علي" مي‌خواند و آنان را "بني فاطمه".

در برابر پدر، آن هم علي، شگفتا از نسبت فرزند به مادر! و پيغمبر از همه‌ي دخترانش تنها به او سخت

مي‌گيرد، از همه تنها به او تکيه مي‌کند. او را در خردسالي مخاطب دعوت بزرگ خويش مي‌گيرد.

خطيب نامور فرانسوي، روزي در مجلسي با حضور لوئي، از مريم سخن مي‌گفت. گفت: هزار و هفتصد سال است، که همه‌ي سخنوران عالم درباره‌ي مريم سخن گفته‌اند. هزار و هفتصد سال است، که همه‌ي فيلسوفان و متفکران ملّت‌‌‌ها در شرق وغرب، ارزش‌‌هاي مريم را بيان کرده‌اند. هزار و هفتصد سال است، که شاعران جهان در ستايش مريم همه‌ي ذوق و قدرت خلاقه‌‌‌ي‌شان را به‌کار گرفته‌اند. هزار و هفتصد سال است، که همه‌ي هنرمندان، در نشان دادن سيما و حالات مريم هنرمندي‌‌‌هاي اعجازگر کرده‌اند. اما مجموعه‌ي گفته‌‌‌ها و انديشه‌‌‌ها و كوشش‌‌‌ها، همه در طول اين قرن‌‌هاي بسيار، به اندازه‌ي يک کلمه نتوانسته‌اند عظمت مريم را باز گويند، که: "مريم مادر عيسي است."

ûûû

و من خواستم با چنين شيوه‌اي از فاطمه بگويم و باز درماندم.

خواستم بگويم که: فاطمه دختر خديجه‌ي بزرگ است، ديدم فاطمه نيست.

خواستم بگويم که: فاطمه دختر محمد(ص) است، ديدم فاطمه نيست.

خواستم بگويم که: فاطمه همسر علي است، ديدم فاطمه نيست.

خواستم بگويم که: فاطمه مادر حسين است، ديدم فاطمه نيست.

خواستم بگويم که: فاطمه مادر زينب است، ديدم فاطمه نيست. 

نه، اين‌‌ها همه هست و اين همه، فاطمه نيست.

فاطمه، فاطمه است.